Zmiana przedziałka, większa widoczność skóry głowy na zdjęciach czy konieczność częstszego oczyszczania szczotki mogą być pierwszymi sygnałami, że gęstość fryzury uległa zmianie. Takie obserwacje nie przesądzają jeszcze o przyczynie, niemniej jednak pomagają określić, kiedy problem stał się zauważalny i jak szybko postępuje. Wypadanie włosów często przebiega stopniowo, przez co trudno wycenić jego skalę na bazie codziennych obserwacji.
Włosy przechodzą kolejne etapy wzrostu, spoczynku i wypadania, dlatego pewna ich ilość pozostająca na ubraniu albo podczas mycia jest zjawiskiem naturalnym. Większą uwagę zwraca sytuacja, w której zmienia się nie tylko liczba wypadających włosów, lecz także ich grubość, długość lub wygląd odrastających pasm. Ważne jest również to, czy przerzedzenie obejmuje całą głowę, czy pojawia się w konkretnych miejscach. Warto obserwować linię czoła, okolice skroni oraz czubek głowy, ponieważ zmiany w tych obszarach mogą rozwijać się niezależnie od siebie. Ocena oparta tylko na ilości włosów widocznych po jednym myciu bywa myląca. Znaczenie mają wcześniejsze odstępy między myciami, sposób czesania, długość włosów i ich podatność na uszkodzenia mechaniczne.
Nie właściwie każde łysienie zaczyna się od wyraźnych prześwitów. Zdarza się, że pierwszą zmianą jest stopniowe zmniejszanie grubości pojedynczych włosów, które z nierzadko stają się krótsze i mniej widoczne. Taki przebieg może występować przy łysieniu związanym z działaniem hormonów i predyspozycjami genetycznymi. Inny obraz pojawia się wówczas, gdy utrata owłosienia ma charakter nagły i obejmuje wyraźnie odgraniczone obszary. Możliwe przyczyny obejmują między innymi choroby zapalne, zaburzenia odporności, infekcje skóry a także silne obciążenie organizmu. Zdarza się też, że wzmożone wypadanie pojawia się po kilku tygodniach albo miesiącach od gorączki, zabiegu operacyjnego, porodu albo znacznej utraty masy ciała. Opóźnienie utrudnia powiązanie objawów z konkretnym wydarzeniem, zwłaszcza jeśli w międzyczasie zmieniło się kilka elementów powszechnego funkcjonowania. Nie należy też pomijać wpływu leków, ponieważ niektóre z nich mogą oddziaływać na cykl wzrostu włosów. Samodzielne odstawianie przepisanych preparatów nie jest odpowiednim sposobem sprawdzania takiej współzależności. O ile problem pojawia się szybko, towarzyszy mu ból, nasilone zaczerwienienie, strupy lub wyraźne ogniska bez włosów, potrzebna jest ocena lekarska, a nie tylko zmiana kosmetyków.
W codziennej pielęgnacji łatwo pomylić osłabienie włosów z ich wypadaniem. Uszkodzona łodyga może pękać na różnorakich wysokościach, przez co fryzura wygląda na rzadszą, mimo że problem nie tyczy się wprost cebulek. Częste korzystanie prostownicy, intensywne rozjaśnianie, mocne pocieranie ręcznikiem i rozczesywanie splątanych pasm mogą zwiększać łamliwość. Znaczenie ma także sposób upinania włosów. Długotrwałe napinanie ich u nasady może prowadzić do stopniowego przerzedzenia, szczególnie wzdłuż czoła i skroni. Gdy pojawia się tracenie włosów, warto więc przyjrzeć się dokładniej nie tylko i wyłącznie produktom stosowanym na skórę głowy, ale także powszechnym czynnościom wykonywanym mechanicznie. Ważne jest rozróżnienie, czy na końcu wypadającego włosa widoczna jest zgrubiała końcówka, czy także pasmo jest przerwane i ma nierówną długość. Sama obserwacja nie umożliwia postawić rozpoznania, lecz może pomóc opisać problem w trakcie konsultacji. Także dieta wymaga indywidualnej oceny. Długotrwałe niedostarczanie adekwatnej ilości energii, białka lub wybranych składników odżywczych może wpływać na wzrost włosów, ale przyjmowanie suplementów bez rozpoznania niedoboru nie zawsze jest uzasadnione. Nadmierne ilości niektórych składników też mogą wywoływać niekorzystne skutki.
Podczas oceny problemu trycholog może zebrać informacje o czasie trwania objawów, sposobie pielęgnacji, przebytych chorobach i zmianach w codziennych nawykach. Oględziny skóry głowy a także badanie w powiększeniu pomagają określić rozmieszczenie przerzedzeń, stan ujść mieszków i różnice w grubości włosów. Nie każdy obraz pozwala jednak na ustalenie przyczyny bez dodatkowych badań. W współzależności od objawów potrzebna może być konsultacja dermatologiczna albo lekarska, zwłaszcza gdy podejrzewa się chorobę ogólnoustrojową, zaburzenia hormonalne albo stan zapalny. Zakres badań powinien wynikać z zebranych informacji, a nie z jednego uniwersalnego zestawu wykonywanego u każdej osoby. Przydatne bywają zdjęcia realizowane co kilka tygodni w podobnych ustaleniach, ponieważ pozwalają porównać szerokość przedziałka i widoczność skóry w tych samych miejscach. Warto zapisywać również moment pojawienia się modyfikacji a także wydarzenia zdrowotne, które poprzedzały ich rozwój. Ocena postępów wymaga czasu, gdyż wzrost włosów jest procesem powolnym, a krótkotrwałe wahania nie za każdym razem odzwierciedlają stateczną przemianę. Interpretując obserwacje, należy uwzględniać zarówno stan skóry głowy, jak i ogólny stan zdrowia, ponieważ dokładnie taki sam wygląd fryzury może wynikać z różnorakich przyczyn i wymagać odmiennego postępowania.
Zobacz również: gabinet trychologiczny.